Badanie naczyń siatkówki z fluoresceiną — kiedy pomaga wyjaśnić pogarszające się widzenie

Czasami pacjent zgłasza się do gabinetu okulistycznego z niepokojącym pogorszeniem widzenia centralnego, ubytkami w polu widzenia lub zniekształceniem obrazu, którego nie tłumaczą podstawowe testy. Standardowe badanie dna oka w lampie szczelinowej pozwala ocenić ogólny stan struktur wewnątrzgałkowych, ale nie uwidacznia ukrytych zmian naczyniowych. W takich przypadkach specjalista zaleca rozszerzenie diagnostyki o precyzyjne obrazowanie. Wykonanie szczegółowej oceny siatki naczyń krwionośnych z użyciem barwnika dostarcza informacji przydatnych do zaplanowania leczenia.

Co ujawnia badanie naczyń z kontrastem?

Właściwa diagnoza wielu postępujących schorzeń narządu wzroku wymaga szczegółowego wglądu w mikrokrążenie siatkówki i naczyniówki. Zabieg polega na podaniu do żyły w zgięciu łokciowym pacjenta specjalnego barwnika, który w krótkim czasie przemieszcza się przez układ krwionośny i dociera do naczyń dna oka. Lekarz wykonuje w tym czasie serię szybkich fotografii, obserwując przepływ substancji. Metoda ta pozwala wykryć niedokrwienie oraz miejsca przecieku płynu przez nieszczelne ściany naczyń. Takie mikroskopijne uszkodzenia często odpowiadają za gromadzenie się wysięku pod siatkówką i pogorszenie ostrości wzroku pacjenta.

W codziennej praktyce klinicznej procedurę tę zestawia się z optyczną koherentną tomografią. Badanie angio-OCT analizuje ruch krwinek i tworzy trójwymiarowe mapy przepływu bez użycia kontrastu. Z kolei dożylne podanie barwnika rejestruje w czasie rzeczywistym dynamiczny proces wycieku, co jest niezbędne przy ocenie nasilenia procesów zapalnych. Lekarz uzyskuje dzięki temu pełniejszy, wielowymiarowy obraz sytuacji. Obserwuje nie tylko strukturę unerwienia siatkówki, ale także fizjologiczne zachowanie jej unaczynienia. Wymienione metody diagnostyczne wzajemnie uzupełniają informacje o stanie narządu wzroku.

Wskazania i przygotowanie do procedury

Okulista kieruje pacjenta na inwazyjne obrazowanie z użyciem kontrastu w przypadku podejrzenia poważnych schorzeń tylnego odcinka oka. Podstawowym wskazaniem medycznym jest zaawansowana retinopatia cukrzycowa, w przebiegu której wczesne wykrycie uszkodzonych obszarów i nieprawidłowych naczyń pomaga spowolnić utratę widzenia. Technika ta znajduje zastosowanie przy wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem oraz po przebytych epizodach zakrzepowych. Wykonywana w warunkach ambulatoryjnych angiografia fluoresceinowa we Wrocławiu ułatwia obiektywną ocenę przewlekłych obrzęków plamki. Uzyskany materiał zdjęciowy stanowi podstawę do zaplanowania długoterminowej terapii.

Przed przystąpieniem do właściwej części procedury konieczne jest farmakologiczne przygotowanie pacjenta. Personel medyczny aplikuje do worka spojówkowego krople silnie rozszerzające źrenice, co zapewnia okuliście wgląd w całe dno oka. Pacjent musi poinformować personel o alergiach, przebytych chorobach serca, niewydolności nerek oraz ewentualnej ciąży. Wymienione obciążenia mogą stanowić medyczne przeciwwskazanie do podania środka cieniującego. Przed zaplanowaną wizytą w gabinecie zaleca się zjedzenie jedynie lekkostrawnego posiłku, co obniża prawdopodobieństwo wystąpienia mdłości. Z uwagi na gorsze widzenie po zakropleniu oczu, pacjent powinien zorganizować sobie transport powrotny.

Podanie substancji barwiącej wiąże się niekiedy z przejściowymi reakcjami organizmu. Pacjenci zgłaszają czasem chwilowe nudności lub metaliczny posmak w ustach, które ustępują po upływie kilkunastu minut. Naturalnym objawem w procesie wydalania barwnika jest żółtawe zabarwienie powłok skórnych oraz moczu, utrzymujące się przeważnie do 36 godzin. Poważniejsze komplikacje o charakterze ogólnoustrojowej pokrzywki czy nagłych spadków ciśnienia tętniczego notuje się rzadko.

Analiza pełnej serii zdjęć dna oka determinuje kierunkowe postępowanie wobec diagnozowanego schorzenia. Na podstawie oceny przepływu naczyniowego lekarz prowadzący decyduje o wdrożeniu ścisłej obserwacji albo konieczności rozpoczęcia leczenia zabiegowego. Precyzyjne wyznaczenie granic obszarów niedokrwiennych ułatwia kwalifikację pacjenta do iniekcji doszklistkowych lub terapii laserowej. W Specjalistycznym Ośrodku Okulistycznym od wielu lat prowadzimy diagnostykę obrazową pacjentów ze złożonymi chorobami oczu. Zespół lekarzy interpretuje uzyskane wyniki angiografii i dopasowuje dostępne metody zachowawcze do uwarunkowań anatomicznych oka każdego pacjenta.